Gebeliğin İlk Aylarında Preeklampsi Tespiti:
Yeni Kan Testi Tehlikeyi 5 Ay Önceden Belirleyebiliyor
Hamileliğin ilk haftalarında yapılan basit bir kan testiyle, preeklampsi riski taşıyan kadınların henüz semptomlar ortaya çıkmadan aylar önce belirlenebileceği keşfedildi. Bu önemli gelişme, doğum öncesi bakımda erken müdahale için çığır açıcı bir adım olarak değerlendiriliyor.
Preeklampsi: Gebeliğin Sessiz Tehlikesi
Preeklampsi, hamileliğin genellikle ikinci yarısında görülen ve yüksek tansiyon ile idrarda protein kaçağı gibi belirtilerle seyreden ciddi bir sağlık sorunu. Gelişmiş ülkelerde dahi anne ve bebek sağlığı açısından başlıca risklerden biri olmayı sürdürüyor. Mevcut tarama yöntemleri, vakaların yaklaşık yarısını kaçırabiliyor ve tanı çoğunlukla hastalık ilerledikten sonra konabiliyor.
Moleküler Düzeyde Erken Uyarı
İspanya’daki Carlos Simon Vakfı tarafından yürütülen çalışmada, araştırmacılar serbest hücresiz RNA (cell-free RNA) analizine odaklandı. Kan plazmasında dolaşan bu RNA türü, annenin vücudundaki farklı dokulardan —özellikle rahim ve plasentadan— gelen biyolojik sinyalleri yansıtabiliyor.
Yaklaşık 10.000 hamile kadının katılımıyla yürütülen geniş çaplı çalışmada, araştırmacılar bu RNA’ları kullanarak hem erken hem geç başlangıçlı preeklampsi vakalarını, semptomlar ortaya çıkmadan 5 ay önce yüksek doğrulukla tahmin edebildiklerini ortaya koydu.
Üç Aşamalı Kan Testi Takibi
Araştırma kapsamında 14 farklı hastaneden alınan plazma örnekleri, gebeliğin farklı dönemlerinde incelendi:
- 9–14. haftalar arasında,
- 18–28. haftalar arasında,
- 28. hafta sonrası veya tanı sırasında.
Toplamda 216 kadından elde edilen 548 plazma örneği, preeklampsi gelişimini öngörmekte kullanıldı. Elde edilen bulgular, 29 Haziran – 2 Temmuz 2025 tarihleri arasında Paris’te düzenlenen 41. Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE) yıllık toplantısında bilim dünyasıyla paylaşıldı.
Yüksek Riskli Gebelikler İçin Yeni Bir Pencere
Araştırmanın ortak yazarı Dr. Nerea Castillo Marco, testin sunduğu erken teşhis olanağına dikkat çekti:
“İlk kez, gebeliğin ilk üç ayında yapılan rutin bir kan örneğinin preeklampsi için erken ve yüksek doğrulukta bir uyarı verebileceğini gösterdik.”
Dr. Marco’ya göre, bu sayede risk altındaki gebelikler çok daha erken fark edilebilecek ve bu kadınlar koruyucu tedavi ile daha yakından izlenebilecek.
Doğum Öncesi Bakımda Yeni Bir Dönem
Bu test, ileride gebelik takibinin standart bir parçası hâline gelebilir. Klinik uygulamaya girmesi hâlinde, hem anne hem de bebek sağlığını tehdit eden komplikasyonların önemli bir bölümü daha ortaya çıkmadan önlenebilir. Erken teşhis ve müdahale sayesinde, doğum öncesi bakımın daha bireyselleştirilmiş ve önleyici bir yapıya kavuşması bekleniyor.
Geliştirilen bu yöntem, yalnızca preeklampsi için değil, diğer gebelik komplikasyonlarının da erken teşhisinde yeni bir kapı aralayabilir.
