Erken Evre Sindirim Sistemi Kanserlerinde Küresel Artış: Genç Yetişkinler Risk Altında
Dünya genelinde yapılan kapsamlı bir araştırma, erken evre sindirim sistemi kanserlerinin görülme sıklığında son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşandığını ortaya koydu. Özellikle kolorektal kanserin genç yaş gruplarında hızlı yükselişi, hem sağlık politikalarını hem de tanı-tedavi stratejilerini yeniden gözden geçirmeyi zorunlu kılıyor.
1990 Doğumlular, 1950 Kuşağına Göre Daha Yüksek Risk Altında
Amerika Birleşik Devletleri merkezli Dana-Farber Kanser Enstitüsü’nün önderliğinde yürütülen araştırma, 1990’larda doğan bireylerin, 1950’li yıllarda doğanlara kıyasla kolorektal kansere yakalanma riskinin iki kat, rektum kanserine yakalanma riskinin ise dört kat daha fazla olduğunu gösteriyor. 2000 yılında 100.000 kişide 5,9 olan yaşa göre ayarlanmış kolorektal kanser insidansı, 2017’de 8,4’e yükselmiş durumda.
Avrupa ve ABD’den Benzer Alarm Verileri
Oxford Üniversitesi Yayınları tarafından 8 Temmuz’da yayımlanan ve BJS adlı akademik dergide yer alan çalışmaya göre, bu artış sadece ABD ile sınırlı değil. 20 Avrupa ülkesinde 2004-2016 arasında yapılan analizlerde de benzer şekilde erken evre kolorektal kanser oranlarında dikkate değer artışlar kaydedildi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) verilerine göre, 20-24 yaş arası kişilerde kolorektal kanser vakalarında %185, 15-19 yaş arası gençlerde ise %333’lük bir artış söz konusu.
50 Yaş Altı İçin Yeni Bir Kanser Gerçeği
Bu oranlar, 50 yaş altındaki bireyler için tabloyu daha da çarpıcı hale getiriyor. Araştırmaya göre, erken evre kolorektal kanser şu anda 50 yaş altı erkeklerde kanserle ilişkili ölümlerin birinci, kadınlarda ise ikinci en yaygın nedeni konumuna geldi.
Geciken Teşhis, Yoğun Tedavi ve Psikososyal Etkiler
Araştırmacılar, genç hastalarda teşhisin sıklıkla geciktiğini, bunun da hem tedavi sürecini hem de psikolojik etkileri ağırlaştırdığını belirtiyor. Ayrıca genç hastaların daha agresif tedavi protokollerine maruz kalmasına rağmen, bu durumun yaşam süresi açısından kayda değer bir avantaj sağlamadığı vurgulanıyor.
Tedavi sonrası dönemde ise erken evre kanserden kurtulanlar, ileri evre hastalıklara kıyasla daha yüksek oranda anksiyete, beden imajı sorunları, cinsel işlev bozukluğu ve sosyal izolasyon bildiriyor.
Risk Faktörleri: Obezite, Batı Tarzı Beslenme, Alkol ve Sigara
Çalışma, erken evre sindirim sistemi kanserlerinin artışında obezite, Batı tarzı beslenme, alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı, sigara ve alkol kullanımı gibi faktörlerin belirleyici olduğuna işaret ediyor. Özellikle ABD’de çocukluk ve ergenlik döneminde artan obezite oranları, bu kanser türlerindeki artışı açıklayan temel nedenlerden biri olarak öne çıkıyor.
2019 yılında yapılan bir başka geniş çaplı araştırmada, VKİ’si 30’un üzerinde olan kadınların, normal kilodaki kadınlara göre erken evre kolorektal kansere yakalanma riskinin iki kat daha yüksek olduğu tespit edildi.
Uzmanlardan Uyarı: Tarama ve Önleme Stratejileri Yeniden Şekillenmeli
Çalışmanın baş yazarı Dr. Sarah Czarr, özellikle 50 yaş altındaki bireylerde artan sindirim sistemi kanseri oranlarının sağlık sistemleri için önemli bir uyarı olduğuna dikkat çekerek şu açıklamayı yaptı:
“Erken evre sindirim sistemi kanserlerinin biyolojik yapısını daha derinlemesine anlamaya yönelik bilimsel çalışmalar, etkili tarama, önleme ve tedavi stratejilerinin geliştirilmesi için kritik bir rol oynuyor.”
