İnsanlar, Başarı Sonrası Boşluk ve Hüsran Hissi Yaşıyor
Bugün insanlar günlük hedeflerine doğru ilerlemeye devam ediyor ve başarılar elde etmek için çalışıyorlar. Kimisi lise diplomasını almak için çaba gösteriyor, kimisi üniversite diplomasını elde etmek için emek veriyor, bazen ise profesyonel alanda belirli bir projeyi başarıyla tamamlamak için yoğun çaba harcıyor. Ancak garip bir olgu olarak, çoğu insan, başarıyı elde ettikten sonra hayal kırıklığı ve boşluk hissi yaşıyor.
Amerikalı “Central Florida Üniversitesi” öğretim üyesi Dr. Bobby Hoffman, bu olguyu “Psychology Today” dergisinde yayımladığı uzun bir makalede tartıştı. Makalesinde, “Birçok kişi, hedeflerine ulaşarak veya bir başarıyı elde ederek aniden boşluk hissi yaşadığını bildiriyor” dedi.
Başarı ve Memnuniyet Arasındaki Bağlantı
Hoffman, “Belki de sınavı geçtikten sonra, istediğiniz bir işe alındığınızda veya bir başarıya ulaştığınızda bu hayal kırıklığını hissettiniz. Bu başarı ile memnuniyet arasındaki ayrım sadece psikolojik değil; aynı zamanda nörolojik bir durumdur ve modern yaşamın beynimizdeki ödül sistemlerini bozması nedeniyle köklüdür” şeklinde ifade etti.
Hoffman, bu fenomenin nedeninin “dopamin” olduğunu belirtiyor. Dopamin, genellikle “zevk molekülü” olarak tanımlanır ve bir hedefe doğru ilerlerken kişiye motive edici bir etki sağlar.
Dopamin ve Beyindeki Ödül Sistemi
Nörobilimsel araştırmalar, dopaminin, başarı anında değil, hedefe ulaşma süreci sırasında hızla arttığını göstermektedir. Bu evrimsel mekanizma sayesinde atalarımız, hayatta kalabilmek ve avlanmak için motive oluyordu.
Ancak Hoffman, günümüzde “dijital yaşamın”, insanların sürekli bir hedefe ulaşma çabasıyla birlikte, olumlu olayların ardından hızla normal dopamin seviyelerine dönme eğilimini artırdığını belirtiyor. “Daha da endişe verici olan, modern teknolojinin doğal ödül yollarımızı ele geçirmesi ve akıllı telefonlar ile sosyal medya platformlarındaki değişken ödül zamanlamaları, dopamin salınımını geleneksel başarıların çok daha ötesinde, çok daha etkili bir şekilde tetikliyor. Anında tatmin, akademik ve profesyonel başarıların bile başaramayacağı bir sinirsel rekabet oluşturuyor” diye ekliyor.
Başarı Sonrası Hüsranı Yenmek İçin İpuçları
Ünlü psikolog, başarı sonrası yaşanan hayal kırıklığıyla başa çıkmak için bazı davranışsal stratejiler öneriyor. Bunlardan ilki, “yapay sınırlamalar koymak”. Yani, tüm kaynakları kullanmak yerine, kişi kendisini bilinçli olarak sınırlayarak anlamlı zorluklar yaratmalı.
Sonrasında ise, kişilerin uzun vadeli projelerde anında geri bildirim döngüleri uygulaması gerektiğini vurgulayan Hoffman, “Hedeflerinizi daha küçük ve ölçülebilir parçalara ayırarak düzenli dopamin dozu sağlayın. Sadece nihai sonuç veya son derece odaklanmak yerine, her bir adımda tamamladığınız bölüme küçük, anlamlı ödüllerle kutlama yapın. Hedefe ulaşma sürecine odaklanın ve sonuçların getireceği sonuçlar üzerinde daha az odaklanın. İlerlemenin keyfini çıkarın ve yolculuk boyunca öğrendiklerinizi kutlayın” diyor.
