ABD ile ticaret gerilimi, Çinli sanayi devlerinin bilançosunu olumsuz etkiledi
Mayıs Ayında Sert Gerileme
Çin’de sanayi sektöründe faaliyet gösteren büyük ölçekli şirketler, Mayıs 2025’te kayda değer bir kâr kaybı yaşadı. Ulusal İstatistik Bürosu’nun (UİB) verilerine göre, yıllık cirosu 20 milyon yuanı (yaklaşık 2,79 milyon dolar) aşan sanayi işletmelerinin toplam net kârı, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,1 oranında düştü. Bu düşüş, nisan ayında görülen yüzde 3’lük artışın ardından gelen ilk ciddi gerileme oldu.
Belirsizlik Şirketleri Etkiliyor
Ekonomistler, bu gerilemenin en büyük nedeninin ABD ile Çin arasında süregelen tarife restleşmesi olduğunu belirtiyor. Her ne kadar taraflar 90 günlük geçici bir uzlaşmaya varmış olsa da, ticaret politikalarındaki belirsizlik şirketlerin yatırım ve üretim planlarını olumsuz etkilemeye devam ediyor.
İlk Beş Ayda Negatif Dönüş
Yılın ilk dört ayında yüzde 1,4 artış gösteren sanayi şirketlerinin kârlarında, mayıstaki düşüşle birlikte genel tablo negatife döndü. Ocak-Mayıs döneminde toplam kârlılık yüzde 1,1 oranında azaldı. Hatırlanacağı üzere, 2024 yılı genelinde de şirket karları yüzde 3,3 oranında gerilemişti. Bu da, Çin sanayi sektörünün uzun süredir baskı altında olduğunu gösteriyor.
Ticaret Gerilimi Nasıl Tırmandı?
Gerilimin fitilini, Nisan 2025’te ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin dahil birçok ülkeye yönelik açıkladığı ek gümrük vergileri ateşledi. Çin yönetimi de buna hızlı bir şekilde karşılık verdi. Karşılıklı misillemeler sonucunda ABD, Çin mallarına uyguladığı vergiyi yüzde 145’e, Çin ise ABD ürünlerine olan tarifeyi yüzde 125’e çıkardı.
Geçici Uzlaşma Ama Kalıcı Etki
Taraflar 10-11 Mayıs’ta İsviçre’nin Cenevre kentinde görüşmelere oturarak geçici bir uzlaşmaya vardı. 90 gün süreyle tarifelerde indirime gidilmesi kararlaştırıldı. ABD, Çin mallarına uygulanan vergiyi yüzde 145’ten yüzde 30’a çekerken; Çin de ABD ürünlerine uyguladığı oranı yüzde 125’ten yüzde 10’a düşürdü. Ancak bu kararın etkilerinin piyasalara yansıması zaman alıyor; belirsizlik devam ettiği sürece şirket kârlarının toparlanması da zor görünüyor.
Analistler: “Güven Ortamı Sağlanmadan Büyüme Zor”
Uzmanlara göre geçici vergi indirimleri yeterli değil. Ticaret savaşlarının yeniden alevlenme ihtimali, özellikle ihracat odaklı üretim yapan Çinli şirketlerde yatırım iştahını azaltıyor. Ekonomistler, kalıcı ve güven veren bir ticaret anlaşması yapılmadan sanayi kârlılığının istikrara kavuşmasının mümkün olmadığını vurguluyor.
